Το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας αποτελεί ένα πεδίο, όπου σωρεύονται διαχρονικές παθογένειες αλλά και επίκαιρες εξελίξεις και μία ανοιχτή πληγή, που τελικά επιβαρύνει τόσο τους κρατούμενους όσο και τους εργαζόμενους σ΄ αυτό, οι οποίοι εργαζόμενοι μεκαλούνται καθημερινά να το κρατήσουν όρθιο στα όρια της αντοχής τους. Οι ελληνικές φυλακές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ασφυκτικό υπερπληθυσμό, σοβαρή υποστελέχωση από πλευράς προσωπικού, απαρχαιωμένες υποδομές, ελλιπή ιατροφαρμακευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ανεπαρκείς πολιτικές εκπαίδευσης και επανένταξης για τους κρατούμενους. Οι διεθνείς οργανισμοί, οι εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και οι ίδιες οι μαρτυρίες των ανθρώπων που ζουν ή εργάζονται στις φυλακές αποτυπώνουν μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από επικοινωνιακές ασκήσεις. Η σημερινή κυβέρνηση προσεγγίζει την εγκληματικότητα, όχι με όρους πραγματικού σωφρονισμού , αλλά με όρους ποινικού λαϊκισμού. Έχει επιλέξει τη διαρκή αυστηροποίηση των ποινών, την επικοινωνιακή επίκληση του δόγματος «νόμος και τάξη» και την καλλιέργεια της αντίληψης, σύμφωνα με την οποία οι εκφάνσεις της σωφρονιστικής πολιτικής αντιμετωπίζονται με περισσότερη καταστολή και αυστηρότερες ποινές εγκλεισμού . Το αποτέλεσμα όμως αυτής της πολιτικής είναι ορατό. Οι φυλακές γεμίζουν διαρκώς, οι συνθήκες επιδεινώνονται, οι εντάσεις αυξάνονται και το σωφρονιστικό σύστημα απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από τον πραγματικό σκοπό του, που είναι η κοινωνική επανένταξη και όχι η απλή αποθήκευση ανθρώπων. Η διαρκής αύξηση του πληθυσμού των φυλακών προκαλεί συνθήκες ασφυξίας για όλους. Τους κρατούμενους και τους εργαζόμενους στα καταστήματα κράτησης, μεταξύ αυτών και τους υπαλλήλους εξωτερικής φρούρησης. Αυτοί καλούνται να λειτουργήσουν υπό τεράστια επαγγελματική και ψυχολογική πίεση. Καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν δύσκολα και συχνά επικίνδυνα περιστατικά, με μεγάλη έλλειψη προσωπικού, με εξαντλητικές βάρδιες, με ανεπαρκή μέσα προστασίας και χωρίς την αναγκαία θεσμική και οικονομική στήριξη από την πολιτεία. Η κυβέρνηση θυμάται τους εργαζόμενους στις φυλακές, κυρίως όταν θέλει να προβάλλει μία εικόνα πυγμής και αυταρχισμού. Όμως πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις και τις επικοινωνιακές εξαγγελίες, η πραγματικότητα είναι ότι υπάρχει υποστελέχωση, συνακόλουθα εξάντληση του προσωπικού και μάλιστα χωρίς ουσιαστικό σχέδιο αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού των συνθηκών εργασίας του. Δεν μπορεί να υπάρξει ασφάλεια στα καταστήματα κράτησης όταν οι εργαζόμενοι βρίσκονται διαρκώς στα όρια της επαγγελματικής εξουθένωσης. Δεν μπορεί να υπάρξει εύρυθμη λειτουργία, όταν οι ελλείψεις μετατρέπονται σε κανονικότητα. Και βέβαια δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικός σωφρονισμός, όταν το ίδιο το σύστημα λειτουργεί υπό καθεστώς μόνιμης κρίσης. Η σωφρονιστική πολιτική πρέπει να αλλάξει κατεύθυνση. Να μην αντιμετωπίζεται υπό τα πρίσμα της καταστολής, αλλά του πραγματικού σωφρονισμού. Η φυλακή δεν μπορεί να λειτουργεί, ούτε ως χώρος κοινωνικής εγκατάλειψης, ούτε ως μηχανισμός διαρκούς αναπαραγωγής της βίας και του αποκλεισμού. Χρειάζεται μία πολιτική που να επενδύει στην αποσυμφόρηση των φυλακών, στην ενίσχυση εναλλακτικών μορφών έκτισης ποινών, στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην ουσιαστική κοινωνική επανένταξη των κρατουμένων. Χρειάζεται όμως ταυτόχρονα και ουσιαστική στήριξη των εργαζομένων: προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, συνεχής επιμόρφωση, σύγχρονα μέσα προστασίας, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και θεσμική αναγνώριση του δύσκολου έργου που οι εργαζόμενοι επιτελούν. Το έργο της εξωτερικής φρούρησης των καταστημάτων κράτησης, οι μεταγωγές κρατουμένων, η φύλαξη των νοσηλευομένων κρατουμένων που νοσηλεύονται και η συνοδεία τους στα δικαστήρια και για ιατρικές εξετάσεις έχει ανατεθεί στους εξωτερικούς φρουρούς-στους υπαλλήλους εξωτερικής φρούρησης, που είναι ένστολο ένοπλο σώμα. Οι εξωτερικοί φρουροί εκτίθενται καθημερινά σε κινδύνους. Όμως, θεσμικά-επαγγελματικά και οικονομικά είναι σε δυσμενή θέση, αφού δ ε ν ανήκουν στα Σώματα Ασφαλείας, αλλά αντιμετωπίζονται ως υπάλληλοι γραφείου, χωρίς να εντάσσονται σε κάποιο ειδικό μισθολόγιο, με αναγνώριση της μάχιμης πενταετίας, με παροχή νοσηλείας - πρόσβαση σε στρατιωτικά νοσοκομεία και με ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά. Οι σημερινές σχετικές εξαγγελίες του Υφυπουργού Προστασίας του Πολίτη αποτελούν υποσχέσεις που δίδονται σε οιονεί προεκλογική περίοδο και θα κριθούν στο μέλλον. Συμπερασματικά, ο τρόπος με τον οποίο ένα κράτος αντιμετωπίζει τους κρατούμενους αλλά και τους εργαζόμενους στο σωφρονιστικό σύστημα αποκαλύπτει τελικά το ίδιο το πρόσωπο της δημοκρατίας. Και γι’ αυτό η συζήτηση για τις φυλακές δεν μπορεί να γίνεται μόνον, όταν σ’ αυτές συμβαίνουν θάνατοι, εξεγέρσεις ή περιστατικά βίας, που το τελευταίο διάστημα πληθύνονται. Πρέπει να αποτελεί σταθερή πολιτική προτεραιότητα. Θα συνεχίσουμε να αναδεικνύουμε τα προβλήματα του σωφρονιστικού συστήματος, να στεκόμαστε δίπλα στα δίκαια αιτήματα των εργαζομένων και να διεκδικούμε ένα σύγχρονο, ανθρώπινο, ένα πραγματικό σωφρονιστικό σύστημα, που να υπηρετεί την ασφάλεια, τη δημοκρατία και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας για όλους, εργαζόμενους και κρατούμενους.